Skip to content Skip to footer
Laden Evenementen

Aanstaande Evenementen

Evenementen Search and Views Navigation

Evenement Views Navigation

juni 2020

Heden van het Slavernijverleden

juni 11, 2020 - juni 11, 2022
Tropenmuseum, Linnaeusstraat 2
Amsterdam, 1092 CK Nederland

Met Heden van het Slavernijverleden maakt de bezoeker kennis met de actuele erfenissen van slavernij en kolonialisme in Nederland. Slavernij en de verhalen van de tot slaaf gemaakten maken deel uit van een gezamenlijk, door zwart en wit gedeeld verleden.

Een verleden dat tot de dag van vandaag de Nederlandse maatschappij mede vormgeeft en beïnvloedt. De tentoonstelling stelt de tot slaaf gemaakten en hun nakomelingen centraal. Om een soms moeilijke maar productieve discussie op gang te brengen, zoeken wij persoonlijke verhalen uit heden en verleden op, die het slavernijverleden en zijn hedendaagse erfenissen dichterbij brengen. www.tropenmuseum.nl

Meer weten »

juli 2021

Vogelpracht

juli 17, 2021 - mei 29, 2022
Teylers Museum, Spaarne 16
Haarlem, 2011 CH Nederland

In Teylers Museum is de tentoonstelling Vogelpracht te zien, met de mooiste vogelafbeeldingen uit de collectie. Absoluut topstuk daarbij is het boek The Birds of America uit 1827 van John James Audubon, waarin hij alle vogels van Amerika op ware grootte probeerde te tekenen. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat Audubon dit boek niet alleen maakte. Zijn vrouw en zonen speelden een grote rol, maar ook tot slaafgemaakten die hem vergezelden tijdens zijn expedities. Over deze mannen en vrouwen is bijna geen informatie bewaard gebleven. In de tentoonstelling wordt aandacht besteed aan hun rol bij de totstandkoming van het boek.

Teylers Museum

Meer weten »

november 2021

Kòrsou – Curaçao: Stemmen van toen, mensen van nu

november 30, 2021 - oktober 23, 2022
Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof 20
Den Haag,

Wist jij dat er in het Nationaal Archief veel te vinden is over Curaçao? Deze archiefstukken, foto’s en kaarten laten voornamelijk het perspectief en de leefwereld van de koloniale machthebbers zien. De tentoonstelling Kòrsou – Curaçao combineert deze archiefstukken met verschillende visies op het eiland. Zo geeft een selectie uit de unieke verzameling audio-opnames, de Zikinzá-collectie, een inkijk in het dagelijks leven van Curaçaoënaars van toen.

Ook komen Curaçaoënaars van nu aan het woord over de onderwerpen uit de tentoonstelling. In de tentoonstelling zijn interviews en foto’s te bekijken die gemaakt zijn door de Curaçaose fotograaf, documentairemaker en culturist Selwyn de Wind. Daarnaast laten tien kunstenaars en artiesten met hun werk zien hoe zij aankijken tegen slavernij, veerkracht, de samenleving en het bestuur. Gastconservator Dyonna Benett stelde de tentoonstelling samen in nauwe samenwerking met adviseurs uit zowel Nederland als Curaçao. Bezoek de tentoonstelling Kòrsou – Curaçao en ontdek dat de stemmen, muziek en documenten van toen nog steeds relevant en betekenisvol zijn.                                                                                                                                                 

Beeld: Bart Hoogveld 

Nationaal Archief

Meer weten »

februari 2022

Revolusi!Indonesië onafhankelijk

februari 11 - juni 5
Rijksmuseum, Museumstraat 1
Amsterdam, 1071 XX Nederland

De tentoonstelling Revolusi!Indonesië onafhankelijk biedt een internationaal perspectief op de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië in de jaren 1945-1949 en is samengesteld door Nederlandse en Indonesische conservatoren. Centraal staan mensen die de revolutie van nabij hebben meegemaakt: strijders, kunstenaars, politici, diplomaten, journalisten en anderen. Hun persoonlijke ervaringen maken duidelijk dat deze geschiedenis vele gezichten en stemmen heeft.

Te zien zijn meer dan 200 objecten uit Australië, België, Engeland, Indonesië en Nederland, als getuigen van dit turbulente verleden. Van herinneringen in privébezit tot niet eerder in Nederland vertoonde schilderijen uit Indonesische kunstcollecties. Onderdeel van de tentoonstelling zijn foto’s, affiches en pamfletten, die indertijd in Indonesië in beslag zijn genomen door Nederlandse militaire inlichtingendiensten. Dankzij samenwerking met het Nationaal Archief te Den Haag, dat het archief van deze inlichtingendiensten beheert, worden deze bronnen voor het eerst tentoongesteld.

DE GEEST VAN REVOLUTIE EN STRIJD
Revolusi! begint met het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid op 17 augustus 1945 door Sukarno. Slotakkoord is de intocht van diezelfde Sukarno op 28 december 1949, een dag nadat Nederland de soevereiniteit overdraagt. Binnen dit tijdsbestek gaat het in de tentoonstelling om de geest van de revolutie en de strijd om de toekomst van Indonesië. Aan de orde komen onderwerpen als nationalisme, antikolonialisme, jeugd, kunst, diplomatie, propaganda, geweld, informatieoorlog en vluchtelingen. De rode draad zijn de ervaringen van twintig individuen, verschillend van achtergrond, verblijfplaats en politiek standpunt.

KUNSTENAARS IN DE REVOLUTIE
De revolutie was voor Indonesische nationalisten een periode van experiment en creativiteit. Kunstenaars vormden samen met politici een moderne revolutionaire voorhoede. Schilderijen hingen in overheidsgebouwen als verbeelding van de Indonesische revolutie. Posters, graffiti en pamfletten kleurden het straatbeeld. Kunst werd ingezet als politiek middel om de Indonesische onafhankelijkheid in binnen- en buitenland te propageren. Kameraadschap, leiderschap, oorlogsgeweld, jeugdig elan en strijdvaardigheid zijn de onderwerpen die de geëngageerde Indonesische kunstenaars in hun werk verbeeldden. Zo werd een beeld van de revolutie gecreëerd als een gezamenlijke inspanning van het Indonesische volk. In de tentoonstelling is o.a. werk te zien van Trubus Soedarsono, Sudjojono, Otto Djaya, Basoeki Abdullah, Hendra Gunawan, Affandi en Henk Ngantung.

Rijksmuseum

Meer weten »

april 2022

Belast Koloniaal Verleden

april 22 - oktober 30
Belasting & Douane Museum, Parklaan 14-16
Rotterdam, 3016 BB Nederland

In deze tentoonstelling staan de koloniale belastingsystemen in de Nederlandse geschiedenis centraal, met aandacht voor de onderdrukking, uitbuiting en slavernij die hiermee gepaard gingen. Belastingen zijn vanaf het begin verweven met de Nederlandse kolonisatie. Zodra overzeese landen veroverd waren, werden de eerste vormen van belastingen ingevoerd, waarmee de Nederlandse staatskas werd gevuld.

Om de handel en expansie in de overzeese gebieden goed te regelen, kwam ook al snel de bouw van een heel bestuurlijk apparaat op gang, met daarbij vaak als eerste de aanstelling van belastingambtenaren. Het bestuurlijke systeem wordt steeds verder uitgebreid. Met grof geweld wordt binnen bestaande landen een heel nieuw land opgebouwd met zijn eigen regels en betalingsmiddelen, om vervolgens veel geld te verdienen aan de grond en de mensen die in dat land wonen.

Het idee van de Nederlandse kolonisering is altijd geweest om zo veel mogelijk winst te behalen uit de koloniën, door middel van handel en belastingen. In de 19de eeuw wordt dit tot het uiterste doorgetrokken met de totstandkoming van het cultuurstelsel in Nederlands-Indië. Het cultuurstelsel is een systeem waarin – van ongeveer 1830 tot rond 1870 – de Indische bevolking gedwongen wordt om 1/5de van hun grond te bewerken met gouvernementsproducten. Degenen die geen grond bezitten, ‘betalen’ met 66 dagen gedwongen arbeid per jaar. In de praktijk pakt het systeem nog veel heftiger uit en is bijvoorbeeld vaak meer dan 1/5de grond in beslag genomen, waardoor de lokale voedselvoorziening in de problemen komt. Ook wordt bezuinigd op allerlei noodzakelijke uitgaven, terwijl juist meer belastingen worden geëist van de bevolking. Het cultuurstelsel heeft Nederland veel geld opgeleverd, dat bijna alleen maar is uitgegeven om het moederland te verbeteren, terwijl het leven in de kolonie op zijn zachtst gezegd steeds moeilijker wordt.

Beeld: Beschilderde houten beelden van een Indonesische ambtenaar en zijn vrouw, in 1964 geschonken aan de directeur van de Rijks Belasting Academie en het museum door Indonesische studenten

Belasting & Douane Museum

Meer weten »

november 2022

‘Plantage Alkmaar 1745-1900’ 

november 26, 2022 - maart 19, 2023
Stedelijk Museum Alkmaar, Canadaplein 1
Alkmaar, 1811 KE Nederland

Hollandse steden waren vanaf de zeventiende eeuw betrokken bij slavernij en slavenhandel. Zo namen Alkmaarse burgemeesters deel aan het bestuur van de West- en Oost-Indische Compagnie, waren Alkmaarders aanwezig bij de veroveringen in Afrika, Amerika en Azië en voeren er in de West- en Oost-Indische wateren schepen met de naam Alkmaar. In 1745 werd aan de Commewijnerivier in Suriname plantage Alkmaar opgericht. De plantage zou uitgroeien tot één van de grootste suikerplantages in Suriname. Na sluiting van de plantage bleef Alkmaar voortbestaan als een dorp, met nu zo’n 6.000 inwoners. 

Plantage Alkmaar staat centraal in een tentoonstelling die vanaf 26 november 2022 te zien zal zijn in Stedelijk Museum Alkmaar. Met deze tentoonstelling besteedt het museum voor het eerst aandacht aan dit weinig bekend thema uit de Alkmaarse geschiedenis. Daarmee sluit Stedelijk Museum Alkmaar aan bij een brede beweging waarin de lokale betrokkenheid bij de geschiedenis van kolonialisme en slavernij wordt onderzocht. De tentoonstelling over plantage Alkmaar wordt samengesteld door gastconservator Mark Ponte in samenwerking met junior conservator Juliet Harrison en museumconservator Christi Klinkert. 

Geschiedenis van de plantage

In 1745 kocht de Alkmaarder Jacobus Hengevelt (1696-1746) een groot stuk land aan de Commewijnerivier in Suriname. Hengevelt woonde al enkele tientallen jaren in Suriname, waar hij, net als zijn vader in Alkmaar, landmeter en kaartmaker was. Ook was hij betrokken bij de oorlog tegen marrons. Nog voordat de plantage was aangelegd stierf Hengevelt, maar de naam Alkmaar bleef. Zijn weduwe Catharina de Lies hertrouwde in 1747 met Charles Godefroy (1704-1773), die beschouwd wordt als stichter van plantage Alkmaar.

Plantage Alkmaar, in de volksmond Goedoefrou genoemd, lag aan de Commewijnerivier en was een van de grootste in zijn soort: op een gegeven moment waren er ruim 600 tot slaafgemaakte mensen te werk gesteld. Aanvankelijk werd er koffie verbouwd. Na de introductie van de stoommachine ging men over op suiker. Toen de slavernij werd afgeschaft in 1863 woonden er 445 slaafgemaakten op de plantage (ter vergelijking: op buurplantage Zorgvliet waren dat er 77). Deze mensen moesten nog 10 jaar op de plantage werken, waarna contractarbeiders uit India het werk overnamen. Tegenwoordig is Alkmaar een dorp met ongeveer 6.000 inwoners.

Waterverftekeningen  

Plantage Alkmaar heeft verschillende eigenaren gehad. In 1811 kocht William Benjamin van Panhuys (1764-1816) de plantage. Zijn echtgenote Louise van Panhuys maakte in de vijf jaar dat zij in Suriname woonde (1811-1816) tientallen grote waterverftekeningen: van de gewassen die verbouwd werden, van de mensen in haar omgeving, de plantages in de buurt en van de hoofdstad Paramaribo. Deze unieke waterverven zullen de rode draad vormen van de tentoonstelling over plantage Alkmaar die Stedelijk Museum Alkmaar voor 2022-2023 organiseert.

Joanna 

In de tentoonstelling staat de plantageperiode van Surinaams Alkmaar centraal. Aan de hand van persoonlijke verhalen komen verschillende perspectieven aan bod. Niet alleen van eigenaren als Hengevelt en Louise van Panhuys, maar ook van de slaafgemaakten die er woonden en werkten. Louise tekende enkelen van hen en noteerde hun namen. Daarnaast is plantage Alkmaar verbonden met een van de ‘beroemdste’ slaafgemaakte vrouwen van Suriname: Joanna – de geliefde van de Schots-Nederlandse marronjager John Gabriel Stedman (1744-1797). Stedman was een van de eersten die een omvangrijke beschrijving van Suriname publiceerde. Toen John terugkeerde naar Nederland in 1777 liet hij Joanna en hun zoontje Johnny achter op plantage Alkmaar, bij een vriendin, Elisabeth Danforth, de toenmalige eigenares van de plantage. Tot haar dood in 1782 woonde Joanna in een huisje op de plantage. Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie over plantage Alkmaar.

Beeld:  De plantages ‘Nijd en Spijt’ en ‘Alkmaar’ aan de Commewijne rivier, ca. 1860
Waterverf, onbekende kunstenaar, 26 x 41,8 cm, Tropenmuseum, NMVW

Stedelijk Museum Alkmaar

Meer weten »
+ Exporteer Evenementen